Қазақстан Республикасының жаңа Конституциясының 37-бабы табиғатты сақтау, адам денсаулығын қорғау және экологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету мәселелерін қамтиды. Бұл баптың маңызы – азаматтардың міндетін, мемлекеттің экологиялық жауапкершілігін және лауазымды тұлғалардың заң алдындағы жауаптылығын өзара байланыстыруында.
Бірінші тармақ әрбір азаматқа табиғатты сақтап, табиғи байлықтарға ұқыпты қарау міндетін жүктейді. Бұл – суды үнемдеу, қоршаған ортаны ластамау, табиғи ресурстарды тиімді пайдалану және болашақ ұрпаққа қолайлы орта қалдыру деген сөз. Табиғатты қорғау тек мемлекеттік органдардың емес, бүкіл қоғамның ортақ міндеті.
Екінші тармақ мемлекеттің адам өмірі мен денсаулығына қолайлы қоршаған ортаны қорғауды мақсат ететінін белгілейді. Ауаның тазалығы, сапалы ауызсу және қауіпсіз өмір сүру жағдайы – халықтың әл-ауқатына тікелей әсер ететін маңызды факторлар. Сондықтан экологиялық саясат нақты нәтижеге, яғни қоршаған ортаның сапасын жақсартуға бағытталуы тиіс.
Үшінші тармақ адам өміріне, денсаулығына немесе қоршаған ортаға қатер төндіретін фактілерді лауазымды адамдардың жасыруы заңға сәйкес жауаптылыққа әкелетінін бекітеді. Бұл талап мемлекеттік органдардың ашықтығын арттырып, халықтың қауіпсіздігі үшін маңызды ақпараттың уақтылы берілуіне ықпал етеді.
37-баптың үш тармағы біртұтас құқықтық ұстанымды қалыптастырады: азамат табиғатты сақтауға міндетті, мемлекет қолайлы қоршаған ортаны қорғауды мақсат етеді, ал лауазымды тұлғалар экологиялық қатерлерге қатысты заң талаптарын сақтауға тиіс.
Табиғатты қорғау – тек экологиялық мәселе емес, конституциялық және қоғамдық жауапкершілік. Бұл нормалардың тиімді орындалуы заң талаптарының сақталуына, мемлекеттік органдардың ашықтығына және әр азаматтың табиғатқа ұқыпты қарауына байланысты. Қоршаған ортаны бүгін қорғау – келешек ұрпақтың өмірі мен денсаулығына қамқорлық жасау.
