Қазақстанда көліктерді сақтандыру реформасы дайындалуда
Қазақстанда автокөлік иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін міндетті сақтандыру (ОГПО ВТС) жүйесіне соңғы жылдардағы ең ауқымды реформалардың бірі талқылануда. Бұл өзгерістер елдегі жүргізушілердің басым бөлігіне әсер етіп, сақтандыру полистерінің құнын айтарлықтай өзгертпек. Бұл туралы abaidan.kz ақпараттық агенттігі Almaty News сілтеме жасап. Негізгі жаңалық — тарифтердің өсуі және баға белгілеудің жеке тәсіліне көшу. Енді сақтандыру құны тек көлікке ғана емес, жүргізушінің мінез-құлқына да байланысты болады.
Сақтандыру нарығы өкілдерінің бағалауынша, қазіргі ОГПО ВТС тарифтері сақтандыру компанияларының нақты шығындарын өтемейді. Соның салдарынан сала ұзақ уақыт бойы шығынмен жұмыс істеп келеді.
Бұл бірнеше мәселеге әкеледі:
- сақтандыру компаниялары сервисті дамытуға ынталы емес;
- сақтандыру жағдайлары баяу қаралады;
- клиенттерді ұстап қалуға стимул аз;
- қызмет көрсету сапасы базалық деңгейде қалып отыр.
Реттеушілер мен нарық қатысушылары тарифтік модельді өзгертпей, жүйенің қаржылық тұрақтылығын сақтау қиын екенін айтады.
Негізгі өзгерістердің бірі — авариялық коэффициенттер жүйесін (бонус-малус) жаңарту. Бұл жүйе жүргізушінің жолдағы тарихына қарай сақтандыру құнын көтереді немесе төмендетеді.
Ең кең таралған 13-сыныптағы жүргізушілер үшін (қазіргі таңда елдегі жүргізушілердің жартысына жуығы, яғни 2,1 миллионнан астам адам) базалық тариф өседі:
- бұрын: 14 699 ₸
- енді: 20 578 ₸
Бұл шамамен 6 мың теңгеге жуық өсім деген сөз.
Екінші маңызды өзгеріс — сақтандыру скорингінің енгізілуі. Енді компаниялар әр жүргізушінің тәуекел деңгейін жеке бағалай алады.
Бағалау кезінде ескеріледі:
- жас және жүргізу тәжірибесі
- айыппұлдар саны
- жол-көлік оқиғалары
- жүргізу стилі
- өңір
- көліктің сипаттамалары
Яғни сақтандыру полисінің бағасы толықтай жеке есептелуі мүмкін.
Алдын ала есеп бойынша, бір қалада және бірдей көлікте болса да, жүргізушілер арасындағы айырмашылық айтарлықтай болуы мүмкін.
Мысал:
- тәртіпті жүргізуші (айыппұлсыз, апатсыз): шамамен 17 350 ₸
- жиі ереже бұзатын жүргізуші: шамамен 48 339 ₸
Айырмашылық — бір көлік үшін шамамен 31 000 ₸.
Реформа Қазақстандағы автострахование жүйесінің философиясын өзгертеді. Бұрын полис құны негізінен көліктің техникалық сипаттамасына және базалық сыныпқа байланысты болса, енді басты фактор — жүргізушінің мінез-құлқы болмақ.
Бір жағынан, бұл жолдағы тәртіпті арттырып, апат санын азайтуы мүмкін. Екінші жағынан, көптеген жүргізушілер үшін шығынның өсуіне алып келеді.
Реформа қоғамда қызу талқылануда. Бір бөлігі мұны әділетті жүйе деп санайды: жиі ереже бұзатындар көбірек төлейді.
Ал басқалары үшін бұл көлік ұстау шығынының тағы да артуы, әсіресе жалпы инфляция мен қосымша шығындар жағдайында.
Қазақстанның автострахование жүйесі тәуекелге негізделген жеке модельге қарай бет алып келеді. Бұл нарықты тұрақтандыруы мүмкін, бірақ сонымен бірге миллиондаған жүргізушінің шығынын айтарлықтай өзгертуі ықтимал.
