Тарихта кейбір күндер болады. Ол күндер күнтізбедегі кезекті дата болып қалмай, елдің саяси шежіресіне енеді. 23 тамыз 2026 жыл – сондай тарихи күндердің бірі. Бұл күні Қазақстанда тұңғыш рет Құрылтай сайлауы өтті. Ал бүгін, 28 тамызда, бірінші шақырылымдағы Қазақстан Республикасы Құрылтайының алғашқы сессиясы ашылып, жаңа Конституцияға сәйкес бір палаталы заң шығарушы орган өз жұмысын ресми түрде бастады. Мен мұны ең алдымен мемлекет пен қоғам арасындағы жауапкершіліктің жаңа кезеңі деп қабылдаймын,-дейді «Құрмет» орденінің иегері,Қазақстан Журналистер Одағының мүшесі,Абай облыстық қоғамдық кеңесінің мүшесі, Ақсуат ауданының Құрметті азаматы Ержан Құттыбаев.
Құрылтай деген сөздің қазақ үшін мағынасы терең. Бұл – ел тағдыры талқыланған, ортақ шешім қабылданған, бірлік пен берекенің негізі қаланған ұғым. Сондықтан бүгінгі Құрылтайдың алдында тұрған міндет те жеңіл емес. Өйткені тарих алдындағы атақты иелену бір бөлек, сол тарихи атауға лайық болу – мүлде бөлек мәселе.
Халықтың сенімі – депутаттың ең үлкен аманаты
Сайлау қорытындысы бойынша «Әділет» партиясы 145 мандаттың 110-ына ие болды.
Бұл – үлкен саяси сенім. Ал үлкен сеніммен бірге үлкен жауапкершілік келеді.
Меніңше, ендігі жерде депутат үшін ең маңызды мәселе – қанша мандатқа ие болғаны емес, сол мандатты ел игілігіне қалай пайдаланатыны.
Халық депутатты мінберде әдемі сөйлеуі үшін емес, өз мәселесін шешуге ықпал етсін деп сайлайды. Әсіресе ауылдағы ағайынның, шалғайдағы елді мекендердің, қарапайым еңбек адамының сөзі Астанадағы биік мінберлерден естілуі керек.
Депутаттың жұмысы заң қабылдаумен ғана өлшенбейді. Оның артында нақты адамның тағдыры, отбасының тұрмысы, ауылдың ахуалы, кәсіпкердің мәселесі, жастың болашағы тұр. Сондықтан Құрылтайдың әр депутаты халықтың аманатын жүрекпен сезінуі керек деп ойлаймын. Президенттің сөзі – тарихи жауапкершілікке шақыру Бүгінгі тарихи жиында Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев Құрылтайдың негізгі міндеттері мен басым бағыттарын айқындап берді.
Президент Құрылтайдың ел тарихындағы тағдыршешті кезеңдерде халықты ортақ мақсатқа жұмылдырған іргелі институт болғанын атап өтті. Бұл – өткенді еске алу үшін ғана айтылған сөз емес. Бұл – бүгінгі Құрылтайға жүктелген миссияны түсінуге бағытталған ой. Қоғам өзгерді. Азаматтың талабы өзгерді. Ақпарат ағыны күшейді. Халық биліктен ашықтықты, әділдікті, нақты нәтижені күтеді. Сондықтан жаңа Құрылтай бұрынғыдай тек заң қабылдайтын орган болып қалмауы тиіс. Ол – қоғамның үнін еститін, халықтың талабын заңнамалық шешімге айналдыратын институт болуы керек.
Мен үшін Құрылтайдың ең басты өлшемі де осы. Әділетті Қазақстан – сөзбен емес, іспен құрылады
Президент бірінші шақырылым депутаттарына айрықша тарихи жауапкершілік жүктеді. Оның ішінде халықтың сенімін ақтау, ұлттық мүддені бәрінен биік қою, Әділетті, Қауіпсіз әрі Таза Қазақстанды қалыптастыру міндеттері бар.
Бұл ұғымдардың әрқайсысының салмағы ауыр.
Әділет – заң алдында бәрінің тең болуы.
Қауіпсіздік – азаматтың ертеңіне алаңдамай өмір сүруі.
Тазалық – тек қоршаған ортаның тазалығы емес, мемлекеттік қызметтің, қоғамдық қатынастың, саяси мәдениеттің тазалығы.
Ал осы үш бағыттың нәтижесін халық күнделікті өмірінен сезінуі керек.
Қағаздағы заң мен өмірдегі шындықтың арасы алшақ болмауы қажет. Заң халыққа түсінікті, әділ әрі өмір талабына сай болғанда ғана оның беделі артады.
Тұңғыш төрағаға да, депутаттарға да сын сағаты
Президенттің ұсынысымен Айбек Дәдебай Қазақстан Республикасы Құрылтайының тұңғыш төрағасы болып сайланды.
Тұңғыш болу – тарихқа есіміңді жазу ғана емес. Тұңғыш болу – жаңа институттың жұмыс дәстүрін қалыптастыру деген сөз. Алғашқы шақырылымның әрбір қадамы кейінгі Құрылтайларға үлгі болады. Сондықтан бүгін қабылданған шешімдер мен қалыптасқан саяси мәдениет ертең тарих таразысына түседі. Осы тұрғыдан алғанда, бірінші шақырылым депутаттарына қойылатын талап өте жоғары болуы заңды.
Олар елдің сенімін ақтай ала ма?
Халықтың сөзін заң тіліне айналдыра ала ма?
Өңірлердің мәселесін орталықтың күн тәртібіне шығара ала ма?
Заң сапасын арттыра ала ма?
Меніңше, осы сұрақтарға берілетін жауап – Құрылтай жұмысының нақты бағасы болмақ.
Үкіметтің жаңа кезеңі
Бұған дейін Бектенов Үкіметі алғаш рет сайланған Құрылтай алдында өз өкілеттігін тоқтатты. Қазіргі министрлер жаңа Үкімет жасақталғанға дейін міндеттерін уақытша атқарушы мәртебесінде жалғастырады.
Мемлекет басшысы Құрылтайдың құрылымы толық қалыптасқаннан кейін депутаттардың қарауына Вице-Президент пен Премьер-Министр қызметіне кандидаттарды ұсынатынын мәлімдеді.
Бұл да жаңа саяси жүйенің маңызды қадамы.
Ендігі мәселе – лауазым иелерінің ауысуында ғана емес, мемлекеттік басқарудың сапасында.
Халыққа кадрлық өзгерістен бұрын нақты нәтиже керек. Экономикада өсім, өңірлерде даму, ауылда жұмыс, жастарға мүмкіндік, әлеуметтік әділеттілік қажет.
Құрылтай халықтан алыстамауы керек
Мен журналист әрі қоғамдық кеңес мүшесі ретінде бір нәрсені анық түсінемін: халықтың сөзіне құлақ аспай қабылданған шешімнің ғұмыры қысқа болады.
Сондықтан Құрылтайдың есігі қоғамның үнінен жабық болмауы керек.
Депутаттар өңірлерге барып, ауыл-аймақтың жағдайын өз көзімен көріп, халықпен жүздесіп, нақты мәселелерді тыңдап отыруы қажет.
Абай облысының шекаралық, шалғай аудандардың мәселелері де назардан тыс қалмауы тиіс.
Ауылдың жолы, ауызсуы, денсаулық сақтау, білім, жайылым, кәсіпкерлік, жастардың жұмыспен қамтылуы сияқты мәселелер – үлкен саясаттан бөлек тұрған дүниелер емес. Үлкен саясаттың шынайы өлшемі – осы қарапайым мәселелердің шешілуінде.
Құрылтай осыны ұмытпауы керек.
Тарихи мүмкіндік – тарихи жауапкершілік
Бүгін Қазақстанның саяси тарихында жаңа парақ ашылды.
Тұңғыш Құрылтайдың алдында үлкен мүмкіндік бар. Бірақ мүмкіндікпен бірге тарихи жауапкершілік те бар.
Халықтың сенімі – аманат.
Депутаттық мандат – мәртебе емес, қызмет.
Ал билік – халыққа қызмет етудің ең биік формасы болуы тиіс.
Мен Құрылтай депутаттары осы жауапкершілікті терең сезінеді деп сенемін. Елдің ертеңін ойлаған әрбір шешімнің артында миллиондаған азаматтың тағдыры тұрғанын естен шығармайды деп үміттенемін.
Қазақ «Кеңесіп пішкен тон келте болмас» дейді. Ендеше жаңа Құрылтай елмен кеңесетін, халықпен бірге ойлайтын, ұлттың мұратын мемлекет мүддесімен сабақтастыратын шынайы қоғамдық-саяси мінберге айналсын.
Тарихи кезең басталды.
Енді тарихтың өзі Құрылтайдан сөз емес, нәтиже күтеді.
Тұңғыш Құрылтайға ақ жол тілеймін!
Халықтың сенімі ақталсын.
Ұлттық мүдде ұлықталсын.
Әділет салтанат құрсын.
Еліміздің бірлігі бекем, Тәуелсіздігіміз тұғырлы болсын!
Іске сәт, Құрылтай!
Ел үшін атқарылған еңбек – тарих алдында қалатын ең үлкен із.
