Қазақстан Республикасының Конституциясының 13-бабы азаматтық мәселесін реттеуге арналған. Бұл бапта Қазақстан азаматтығын алу мен тоқтату тәртібі, азаматтардың құқықтарын қорғау және қос азаматтыққа қатысты талаптар қарастырылған. Аталған бап мемлекеттің азаматпен арасындағы құқықтық байланысты айқындап, азаматтықтың құқықтық мәртебесін белгілейді.
Бірінші тармаққа талдау. Қазақстан Республикасының азаматтығы заңға сәйкес беріледі және тоқтатылады. Азаматтықты алу негізіне қарамастан, барлық азамат тең құқықтарға ие болады. Бұл қағида азаматтарды шыққан тегіне, азаматтықты алу жолына немесе басқа да жағдайларға байланысты бөлмеуді көздейді. Яғни әрбір азамат заң алдында тең болуы тиіс.
Екінші тармаққа талдау. Бұл тармақ азаматтардың азаматтық құқықтарын қорғауға бағытталған. Қазақстан азаматын елден тыс жерге мәжбүрлеп аластатуға және азаматтығын өзгерту құқығынан айыруға жол берілмейді. Алайда террористік қылмыс жасаған немесе Қазақстанның ұлттық мүдделеріне ауыр зиян келтірген жағдайда азаматтықтан айыруға сот шешімімен ғана рұқсат етіледі. Бұл жерде сот шешімінің болуы заңдылық пен жауапкершілік қағидаларын сақтаудың маңызды шарты.
Үшінші тармаққа талдау. Бұл тармақта Қазақстанда қос немесе көп азаматтыққа рұқсат етілмейтіні нақты көрсетілген. Егер Қазақстан азаматы басқа мемлекеттің азаматтығын қабылдаса, бұл Қазақстан азаматтығын тоқтатуға негіз болады. Сонымен қатар шет мемлекетте дүниеге келіп, сол елдің азаматтығын алған кәмелетке толмаған балаларға қатысты заңда арнайы ережелер қарастырылған. Бұл норма мемлекеттің азаматтық саласындағы біртұтас саясатын сақтауға бағытталған.
Қазақстан Республикасы Конституциясының 13-бабы азаматтықтың құқықтық негіздерін айқындайды. Ол азаматтардың теңдігін, мемлекеттің өз азаматтарын қорғау міндетін және азаматтыққа қатысты жауапкершілікті белгілейді. Сонымен бірге қос азаматтыққа шектеу қою арқылы Қазақстан азаматтығының құқықтық мәртебесін нақтылайды. Сондықтан бұл бап әрбір азаматтың мемлекет алдындағы орнын, құқықтары мен міндеттерін түсінуде маңызды рөл атқарады.
Пайдаланылған дереккөз: Қазақстан Республикасының Конституциясының ресми мәтіні (gov.kz) .
