Су ресурстары — еліміздің аса маңызды табиғи байлықтарының бірі. Оларды ұтымды пайдалану және қорғау экологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету, ауыл шаруашылығын тұрақты дамыту және халықтың әл-ауқатын арттыру үшін ерекше маңызға ие. Су ресурстарын сақтау тек суды ұқыпты пайдалануды ғана емес, сонымен қатар қолданыстағы заңнама талаптарын қатаң сақтауды да талап етеді.
Қазақстан Республикасында су пайдалану саласындағы құқықтық қатынастар 2025 жылғы 9 сәуірдегі № 178-VIII Қазақстан Республикасының Су кодексімен реттеледі. Кодекстің 17 және 18-баптарына сәйкес, су пайдалану заңнамада белгіленген тәртіппен жүзеге асырылады. Су пайдаланушылар су ресурстарын ұтымды пайдалануға, су шығынын азайту шараларын қабылдауға, су пайдалану бойынша белгіленген рұқсат етілген көлемдер мен жоспарларды сақтауға, сондай-ақ басқа су пайдаланушылардың құқықтары мен заңды мүдделерінің бұзылуына жол бермеуге міндетті.
Ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлерді суару үшін суды заңды түрде пайдалануға ерекше назар аударылады. Қазақстан Республикасы Су кодексінің 45-бабына сәйкес, арнайы су пайдалану жеке және заңды тұлғалар тарапынан тиісті рұқсат негізінде жүзеге асырылады. Арнайы су пайдалануға, атап айтқанда, жерүсті су объектілерінен тікелей су алу және жерасты суларын алу жатады. Заңнамада көзделген жағдайларда тиісті рұқсатсыз су пайдалану белгіленген су пайдалану тәртібін бұзу болып саналады және заңда көзделген жауапкершілікке әкеп соғуы мүмкін.
Вегетациялық кезеңде Су ресурстары және ирригация басқармасының мамандары Ертіс бассейндік су инспекциясының өкілдерімен бірлесіп, су заңнамасының талаптарын сақтау бойынша тексеру іс-шараларын жүргізеді. Бұл жұмыс барысында су ресурстарын ұтымды пайдалану, су алудың белгіленген көлемдерін сақтау, қажетті рұқсат құжаттарының болуы, сондай-ақ суды заңсыз алу, сату және сатып алу фактілерін анықтау мәселелеріне ерекше назар аударылады.
Суды заңсыз сату және сатып алу, яғни су ресурстарының «қара нарығының» болуы, су ресурстарын әділ бөлуге қауіп төндіреді, су пайдалану тәртібін бұзады және заң талаптарын сақтайтын су пайдаланушылардың мүдделеріне нұқсан келтіруі мүмкін. Осыған байланысты мұндай фактілердің алдын алу және жолын кесу су саласындағы заңдылықты қамтамасыз етудің маңызды бағыттарының бірі болып табылады.
Құқық бұзушылықтар анықталған жағдайда уәкілетті органдар өз құзыреті шегінде Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес тиісті шаралар қабылдайды. Құқық бұзушылықтың сипаты мен анықталған мән-жайларға қарай заңда көзделген әкімшілік жауапкершілік шаралары қолданылуы мүмкін.
Бақылау іс-шараларымен қатар, халық пен ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілер арасында ақпараттық-түсіндіру жұмыстарының маңызы зор. Су заңнамасының талаптарын түсіндіру, профилактикалық әңгімелер жүргізу және су пайдаланушылардың құқықтық сауаттылығын арттыру құқық бұзушылықтардың алдын алуға және су ресурстарына жауапкершілікпен қарауды қалыптастыруға ықпал етеді.
Әрбір су пайдаланушы судың құнды әрі шектеулі табиғи ресурс екенін түсінуі қажет. Су ресурстарын сақтау заңнама талаптарын орындауға, суды ұтымды пайдалануға, қажетті рұқсат құжаттарын уақтылы рәсімдеуге және суды заңсыз пайдалануға жол бермеуге байланысты.
Су ресурстары және ирригация басқармасы азаматтарды, ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілерді және барлық су пайдаланушыларды су заңнамасының талаптарын сақтауға, суды заңсыз сатуға және сатып алуға жол бермеуге, сондай-ақ ықтимал құқық бұзушылықтар туралы құзыретті органдарға хабарлауға шақырады.
Суды заңды пайдалану, оған жауапкершілікпен қарау және су ресурстарын сақтау - мемлекет пен қоғамның ортақ міндеті. Бүгін суды қорғау - келер ұрпақтың болашағына қамқорлық жасау.
Абай облысының Су ресурстары және ирригация басқармасы
