Еңбек – адам өмірінің маңызды бөлігі және қоғамның экономикалық дамуының негізгі қозғаушы күші. Әр адамның еңбек етуге, өзіне ұнайтын кәсіпті таңдауға және еңбегі үшін әділ сыйақы алуға құқығы бар. Бұл құқықтар Қазақстан Республикасының Конституциясындағы 27-бапта көрініс тапқан.
Біріншіден, әр адам қызмет пен кәсіп түрін еркін таңдауға құқылы. Ешкімді заңсыз түрде еңбек етуге мәжбүрлеуге болмайды. Бұл қағида азаматтың еркіндігі мен жеке таңдауын қорғауға бағытталған.
Екіншіден, мемлекет қауіпсіз еңбек жағдайына, кемсітусіз еңбекақы алуға және әлеуметтік қорғалуға кепілдік береді. Жұмыс беруші қызметкерлердің денсаулығын қорғап, еңбек қауіпсіздігі талаптарын сақтауы тиіс. Әділ әрі уақытылы төленетін жалақы адамның өмір сүру сапасын жақсартуға ықпал етеді.
Үшіншіден, қызметкерлер жеке және ұжымдық еңбек дауларын заңда белгіленген тәртіппен шешуге құқылы. Бұл олардың бұзылған құқықтарын қорғауға және жұмыс берушімен туындаған келіспеушіліктерді заңды жолмен реттеуге мүмкіндік береді.
Төртіншіден, әр адамның тынығуға, демалыс күндерін пайдалануға және ақы төленетін еңбек демалысына құқығы бар. Демалыс адамның денсаулығын сақтауға, шаршауын азайтуға және жұмыс пен жеке өмір арасындағы тепе-теңдікті қамтамасыз етуге көмектеседі.
Дегенмен еңбек құқықтарының заңда бекітілуі жеткіліксіз. Оларды іс жүзінде қамтамасыз ету үшін еңбек заңнамасының сақталуын бақылау, азаматтардың құқықтық сауаттылығын арттыру және жұмыс берушілердің жауапкершілігін күшейту қажет.
Конституцияның 27-бабы еңбек ету еркіндігін, қауіпсіздікті, әділ еңбекақыны және тынығу құқығын қорғауға бағытталған. Еңбек құқықтарын сақтау – мемлекеттің, жұмыс берушінің және әрбір азаматтың ортақ жауапкершілігі. Әділ еңбек қатынастары қоғамның тұрақтылығы мен елдің дамуына негіз болады.
