Қазақстан Конституцияны өзгерту арқылы өркениеттік таңдау жасайды – Исидор Борчашвили
Конституцияда жекелеген аумақтар үшін арнайы құқықтық режім бекіту Қазақстанның құқықтық кеңістігінің бірлігін қамтамасыз етеді, ал негізгі құқықтар мен бостандықтар саласындағы түзетулер – мемлекеттің адамға бағдарланған сипатын күшейтеді. Бұл туралы Конституциялық комиссияның отырысында Астана Халықаралық университетінің Жоғары құқық мектебінің профессоры, заң ғылымдарының докторы Исидор Борчашвили мәлімдеді.
Ол, өз сөзінде, бүгінде әртүрлі елдер аумақтық дамудың сараланған моделдерін көбірек қолданатынын атап өтті. Бұл инвестициялар, технологиялар және адами капитал үшін бәсекелестікке объективті жауап.
Алайда, оның айтуынша, мұндай шешімдердің кез келгені мемлекеттік құрылымның негіздеріне меңзейді, сондықтан тікелей конституциялық негізді қажет етеді.
«Сондықтан Конституцияда конституциялық заң негізіндежекелеген аумақтар үшінарнайы құқықтық режімдердібелгілеу мүмкіндігі туралынорманы бекіту ұсынылады.Ол мұндайшешімдерді құқықтық кеңістіктіңбірлігін, заң алдындағытеңдік қағидатын және азаматтардың конституциялық құқықтары менбостандықтарын сақтаумен тікелейбайланыстырады», – дедіИсидор Борчашвили.
Ол бұл тетіктерді конституциялық бекіту ашықөлшемшарттарды алдын ала анықтауғажәне сол арқылы ерікті шешімдердің тәуекелдерінболдырмауға мүмкіндік беретінін айтты. Сонымен бірге, Борчашвилидің пікірінше, негізгіқұқықтар мен бостандықтарбөлігіндегі түзетулер құқықтықмемлекеттің негізгі қағидаттарыннығайтады: құқық үстемдігі,құқық айқындылығы, кінәсіздікпрезумпциясы және жекеадамды қудалаудан қорғау.
«Бұл тек нормаларды нақтылауемес. Бұладам, оныңқұқықтары мен бостандықтары басты назарда болатын өркениеттіктаңдау», – деп атап өттіИсидор Борчашвили.
Ол азаматтардың жағдайын нашарлататын немесе жауапкершіліктібелгілейтін немесе күшейтетінзаңдардың кері күшіжоқ деген ереженің ерекшемаңызы бар екенін атап өтті.
«Бұл әділеттіліктің іргетастарының бірі. Азаматәрекетті жасаған кезде құқықбұзушылық болмағаны үшін жазалауға болмайтынына,оның жағдайын өткен күнмен есептеп нашарлатуғаболмайтынына сенімді болуы керек»,– деп атап өтті спикер.
Сонымен бірге, оның пікірінше,жауапкершілікті жеңілдететін немесе жоятын заңның кері күшібар дегеннорма мемлекеттің адамға бағдарланған сипатын көрсетеді. Осылайша, ұсынылып отырған бап құқықтықмемлекеттің негізгі элементтерінжүйелі түрде бекітеді: адамөзінің кінәсіздігін дәлелдеуге міндетті емес; кінәсізаңды күшінеенген сотүкімімен белгіленбейінше, адам кінәсіз деп саналады; ешкімөзіне жәнежақындарына қарсы куәлік етуге міндетті емес; бір құқық бұзушылық үшін қайтадан жауапқатартуға тыйым салынады.
«Бұл нормалардың Конституциялықбекітілуі олардың қылмыстық процестіңережелеріне ғана емес, бүкіл құқықтықжүйенің құндылықтарына айналатынын білдіреді», - деп қорытындылады Исидор Борчашвили.
#Ұлттық Құрылтай, #Конституциялық реформа
