Адам құқықтары мен бостандықтарын қорғау – құқықтық мемлекеттің басты міндеттерінің бірі. Осы тұрғыдан алғанда, Қазақстан Республикасы жаңа Конституциясының 85-бабы ерекше маңызға ие. Бұл бапта Адам құқықтары жөніндегі уәкілдің міндеттері, оны тағайындау тәртібі, тәуелсіздігі және құқықтық кепілдіктері айқындалған.
85-баптың бірінші тармағына сәйкес, Адам құқықтары жөніндегі уәкіл азаматтардың бұзылған құқықтары мен бостандықтарын қалпына келтіруге жәрдемдесіп, олардың құқықтарын ілгерілетуге ықпал етеді. Бұл оның құқық бұзушылықтарға ден қоюмен қатар, адам құқықтарын қорғау мәдениетін дамытуға да қатысатынын көрсетеді.
Екінші тармақта уәкілді Қазақстан Республикасының Президенті тағайындайтыны белгіленген. Ал үшінші тармақ оның мемлекеттік органдар мен лауазымды адамдарға есеп бермейтінін және өз өкілеттігін жүзеге асыру кезінде тәуелсіз болатынын бекітеді. Бұл талаптар уәкілдің азаматтардың құқықтарын бейтарап қорғауына мүмкіндік береді.
Төртінші тармақ уәкілдің жеке басына қатысты арнайы құқықтық кепілдіктерді қарастырады. Атап айтқанда, заңда белгіленген ерекше жағдайларды қоспағанда, оны Президенттің келісімінсіз ұстауға және қылмыстық жауаптылыққа тартуға болмайды. Мұндай кепілдіктер оның қызметіне заңсыз қысым жасалуының алдын алуға бағытталған.
Бесінші тармақ уәкілдің құқықтық мәртебесі мен қызметін ұйымдастыру тәртібі конституциялық заңмен айқындалатынын көрсетеді. Бұл оның өкілеттіктерін нақтылап, қызметінің құқықтық негізін қалыптастыруға мүмкіндік береді.
Қазақстан Республикасы жаңа Конституциясының 85-бабы адам құқықтарын қорғау жүйесіндегі Адам құқықтары жөніндегі уәкілдің маңызды рөлін айқындайды. Оның тәуелсіздігі мен құқықтық кепілдіктері азаматтардың құқықтарын қорғауға қолайлы жағдай жасауға бағытталған. Бұл баптың тиімділігі тек заңда бекітілуімен емес, оның іс жүзінде орындалуымен өлшенеді. Уәкілдің тәуелсіз жұмыс істеуі, мемлекеттік органдардың заң талаптарын сақтауы және азаматтардың өз құқықтарын білуі құқықтық мемлекетті нығайтуға ықпал етеді.
