2026 жылғы 11 қарашада Түркітілдес журналистер қорының құрылғанына 12 жыл толды. Осы уақыт аралығында шағын кәсіби бастамадан басталған ұйым бүгінде журналистердің білімін жетілдіруге, халықаралық тәжірибе алмасуына, шығармашылық әлеуетін дамытуға және қазақ журналистикасының әлемдік медиакеңістікпен байланысын нығайтуға бағытталған бірқатар жобаны жүзеге асырып келеді.
Он екі жыл — ұйым тарихындағы жай ғана уақыт өлшемі емес. Бұл — кәсіби ізденіс, қалыптасу, серіктестік орнату және жаңа мүмкіндіктерге жол ашу кезеңі. Қордың басты ұстанымы — журналистің кәсіби дамуына жағдай жасау арқылы отандық медианың сапасы мен әлеуетін арттыру.
2014 жылғы 11 қарашада Алматы қаласында құрылған Түркітілдес журналистер қорының президенті — журналист, медиаменеджер Нәзия Жоямергенқызы. Ұйымның алғашқы күнінен бастап алға қойған мақсаты — журналистердің кәсіби біліктілігін арттыру, білімін жетілдіру, халықаралық тәжірибені игеруіне мүмкіндік жасау және түркітілдес елдер арасындағы ақпараттық байланысты дамыту.
Қор жұмысының алғашқы кезеңінде-ақ журналистердің кәсіби қажеттіліктеріне бағытталған нақты бастамалар қолға алынды. 2014 жылы ұйым жанынан Қазақстан Әйел журналистер клубы, Жас журналистер мектебі және Медиа тренерлер мектебі құрылды. Кейін бұл құрылымдардың қатарына Мәдениет, Заң және Қаржы комитеттері қосылды.
Қазақстан Әйел журналистер клубы әйел журналистердің кәсіби мүмкіндіктерін кеңейтуге, қоғамдық белсенділігін арттыруға, тәжірибе алмасуына және өзара қолдау ортасын қалыптастыруға бағытталды.
Жас журналистер мектебі журналистика саласына қызығушылық танытқан жастардың кәсіби қалыптасуына жол ашып, олардың теориялық білімін тәжірибемен ұштастыруына мүмкіндік берді.
Ал Медиа тренерлер мектебі журналистер мен медиамамандардың кәсіби құзыретін жетілдіруге арналған семинарлар, вебинарлар және шеберлік сабақтарын ұйымдастыруды қолға алды.
Бұл бағдарламаларға Қазақстанмен қатар Орталық Азия, Түркия, Еуропа және АҚШ мамандары тартылды. Соңғы үш жылда кәсіби кездесулер мен оқу бағдарламаларының географиясы кеңейіп, Қазақстанмен бірге Түркия мен Еуропа елдерінде де өткізіле бастады. Осылайша қор журналистерге арналған білім беру алаңын қалыптастырып қана қоймай, отандық және шетелдік медиамамандардың басын қосатын кәсіби байланыс желісін дамытуға үлес қосып келеді.
Алдағы уақытта ұйым Журналистика ардагерлерінің алқасы мен Сарапшылар кеңесін құруды жоспарлап отыр. Біріншісі — аға буын журналистердің бай тәжірибесін жас мамандарға жеткізіп, тәлімгерлік дәстүрді қалыптастыруды көздесе, екіншісі журналистік этика, ақпараттың шынайылығы, авторлық құқық және медиа жауапкершілігі мәселелеріне назар аудармақ.
Түркітілдес журналистер қоры қызметінің маңызды бағыттарының бірі — халықаралық ынтымақтастықты дамыту. Осы мақсатта қолға алынған Халықаралық түркітілдес журналистер медиафорумы бүгінде әр елдің журналистері мен медиа мамандарын тоғыстыратын кәсіби пікір алмасу алаңына айналды. 2026 жылы жетінші рет ұйымдастырылған халықаралық медиафорум әр жылдары Алматы, Астана, Стамбұл және Брюссель қалаларында өтті. Оған түркі мемлекеттерімен қатар Еуропа елдерінің журналистері, редакторлары, медиа сарапшылары мен кәсіби ұйымдарының өкілдері қатысты.
Стамбұлда өткен VII халықаралық медиафорумда қазіргі журналистиканың өзекті мәселелері кеңінен талқыланды. Атап айтқанда, жасанды интеллектіні медиа саласында қолдану, цифрлық журналистиканың дамуы, ақпараттық қауіпсіздік, халықаралық ақпарат алмасу және журналистиканың болашағы тақырыптары күн тәртібіне шығарылды.
Форум аясында конференциялар, семинарлар мен редакциялармен кездесулер ұйымдастырылды. Мұндай басқосулар журналистерге өзекті мәселелерді талқылап қана қоймай, шетелдік әріптестерімен тікелей байланыс орнатуға, тәжірибе алмасуға және ортақ жобаларды жоспарлауға мүмкіндік береді.
Қордың халықаралық қызметіндегі маңызды жобалардың бірі — 2026 жылғы наурызда ұйымдастырылған Еуропа медиа сапары. Бұл жоба аясында қазақстандық журналистер Германия, Франция, Нидерланд, Люксембург және Бельгияның сегіз қаласын аралады. Сапардың негізгі мақсаты — еуропалық медианың жұмыс тәжірибесімен танысу, халықаралық кәсіби байланыстарды кеңейту және Қазақстан мен Еуропа журналистері арасындағы ынтымақтастықты дамыту.
Сапар барысында журналистер Еуропалық парламент депутаттарымен, медиа ұйымдарының өкілдерімен, редакция басшыларымен және кәсіби орта мамандарымен кездесулер өткізді. Кездесулерде журналистиканың қазіргі даму үрдістері, ақпарат алмасу, халықаралық әріптестік, бірлескен медиажобаларды жүзеге асыру мүмкіндіктері сөз болды.
Еуропалық сапар қазақстандық журналистер үшін жаңа тәжірибе жинақтайтын, өзге елдердің ақпарат кеңістігімен танысатын және халықаралық деңгейде кәсіби байланыс орнататын маңызды алаң болды. Мұндай жобалардың мәні тек шетелге барып, белгілі бір мекемелермен кездесумен шектелмейді. Ең бастысы — сол тәжірибені елге алып келіп, отандық журналистикада қолдану, халықаралық аудиторияға Қазақстан туралы сапалы ақпарат ұсыну және шетелдік әріптестермен тұрақты байланыс қалыптастыру.
Қордың тағы бір ерекшелігі — журналистердің шығармашылық әлеуетін дамытуға басымдық беруі. Осы бағытта «Content Battle Istanbul» контент байқауы мен «InFocus» халықаралық фотобайқауы ұйымдастырылып келеді.
«Content Battle Istanbul» қатысушылардың журналистік материалдарын, бейнесюжеттерін, репортаждары мен цифрлық платформаларға арналған жұмыстарын бағалауға бағытталған. Ал «InFocus» фотобайқауы халықаралық сапар барысында түсірілген үздік фотосуреттерді анықтауға мүмкіндік береді. Қатысушылар өз туындылары арқылы барған елдерінің мәдениетін, қоғамдық өмірін, сәулетін, табиғатын және адамдардың күнделікті тіршілігін көрсетеді.
Бұл байқаулар журналистер арасында шығармашылық бәсекені қалыптастырып қана қоймай, заманауи медианың талаптарына сай сапалы мультимедиалық контент өндіруге ынталандырады. Бүгінгі журналистикада мәтінмен шектелу жеткіліксіз. Фото, видео, цифрлық форматтар мен әлеуметтік желілерге арналған контент — ақпарат таратудың ажырамас бөлігі. Сондықтан мұндай шығармашылық жобалардың кәсіби маңызы зор.
Он екі жылдық қызметтің маңызды нәтижелерінің бірі — Түркітілдес журналистер қорының бастамасымен құрылған Дүниежүзілік түркі медиа ассоциациясы (World Turkic Media Association).
Бұл бастама түркітілдес журналистердің халықаралық деңгейдегі кәсіби байланысын нығайтуға, ортақ ақпараттық кеңістік қалыптастыруға және бірлескен медиажобаларды дамытуға бағытталған. Алғашында Қазақстан, Нидерланд және Бельгия өкілдерін біріктірген ассоциацияның қатарына кейін Ұлыбритания, Франция, Түркия және Швейцариядағы әріптестер қосылды. Әзербайжан мен Қырғызстан өкілдері де мүшелікке өтініш білдірді. Ассоциацияның құрылуы — халықаралық ынтымақтастықты жекелеген кездесулер мен форумдар деңгейінен тұрақты кәсіби әріптестік деңгейіне көтеруге бағытталған маңызды қадам. Түркі әлемінің журналистері арасында ақпарат алмасу, тәжірибе бөлісу және ортақ жобаларды жүзеге асыру мүмкіндіктері кеңейген сайын, ұлттық медиалардың халықаралық кеңістіктегі орны да нығая түседі.
Қордың білім беру бағдарламалары уақыт талабына сай үнемі жаңартылып келеді. Қазіргі таңда оқу семинарлары мен кәсіби кездесулерде жасанды интеллект технологияларын пайдалану, ақпаратты тексеру, авторлық құқық, журналистік этика, цифрлық қауіпсіздік және медиасауаттылық мәселелеріне басымдық беріледі. Сонымен бірге гендерлік теңдік, бала құқықтарын қорғау, әйелдерге қатысты зорлық-зомбылық тақырыптарын жауапкершілікпен жариялау мәселелері де назардан тыс қалмайды. Бұл бағыттардың барлығы бүгінгі журналист үшін аса маңызды. Өйткені ақпарат ағыны күшейген, жалған мәліметтер мен манипуляция көбейген кезеңде журналистің кәсіби шеберлігімен қатар, ақпараттық жауапкершілігі де ерекше мәнге ие. Сондықтан қордың қызметі тек журналистерді оқыту немесе халықаралық сапарлар ұйымдастырумен шектелмейді. Оның негізгі міндеттерінің бірі — қоғам алдындағы жауапкершілігін сезінетін, заманауи технологияларды меңгерген, кәсіби этиканы сақтайтын журналистердің қалыптасуына ықпал ету.
Он екі жылдық тәжірибені жаңа бастамалармен жалғастыруды көздеген қор 2027 жылға да ауқымды халықаралық жобалар жоспарлап отыр. Келесі жылдың ақпан айында «Kazakhstan – Europe Media Bridge – 2027» халықаралық жобасы аясында қазақстандық журналистердің Бельгия, Франция, Германия, Нидерланд және Люксембургтің тоғыз қаласына медиа сапары жоспарланған. Жоба барысында еуропалық журналистермен, редакция басшыларымен және медиа сарапшыларымен кәсіби кездесулер, конференциялар мен шеберлік сабақтарын өткізу көзделген.
Сонымен қатар «Content Battle» контент байқауы мен «InFocus» фотобайқауы қайта ұйымдастырылмақ. Қатысушылар сапар барысында әзірлеген журналистік материалдары мен фотожұмыстарын байқауға ұсына алады.
Жобаның басты мақсаты — қазақстандық журналистердің халықаралық тәжірибесін кеңейту, Еуропа мемлекеттерінің қоғамдық өмірі, мәдениеті, экономикасы мен медиа саласы туралы сапалы ақпараттық материалдар әзірлеу.
Бұл бастама атауының өзі айтып тұрғандай, Қазақстан мен Еуропа арасындағы ақпараттық және кәсіби байланысты нығайтатын көпір болуды көздейді.
2014 жылы бірнеше кәсіби мектеп пен клуб құрудан басталған Түркітілдес журналистер қорының қызметі бүгінде халықаралық медиафорумдарды, Еуропаға ұйымдастырылатын медиа сапарларды, шығармашылық байқауларды, білім беру бағдарламаларын және халықаралық кәсіби бірлестіктерді қамтитын ауқымды бағытқа ұласты.
Он екі жыл ішінде қор отандық және шетелдік медиа ұйымдарымен, редакциялармен, кәсіби бірлестіктермен және сарапшылармен байланыс орнатып, журналистердің кәсіби дамуына арналған көптеген бастаманы жүзеге асырды.
Әрине, журналистика — үнемі өзгеріп отыратын сала. Ақпарат тарату тәсілдері жаңарып, технологиялар дамып, аудиторияның талғамы мен сұранысы өзгеруде. Мұндай жағдайда кәсіби білімді үздіксіз жетілдіру, халықаралық тәжірибені меңгеру және журналистер арасындағы ынтымақтастықты нығайту бұрынғыдан да маңызды.
Түркітілдес журналистер қорының он екі жылдық жолы — осы қажеттіліктерге жауап іздеген, жаңа мүмкіндіктерге жол ашуға бағытталған еңбектің көрінісі. Алдағы кезеңде Журналистика ардагерлерінің алқасы мен Сарапшылар кеңесін құру, «Kazakhstan – Europe Media Bridge – 2027» жобасын жүзеге асыру, халықаралық шығармашылық байқауларды жалғастыру ұйым қызметінің жаңа белестеріне айналмақ.
Он екі жыл — қорытынды жасайтын ғана емес, алдағы мақсаттарды айқындайтын кезең. Ең бастысы — журналистерді біріктіретін, білім мен тәжірибені ұштастыратын, халықаралық ынтымақтастыққа жол ашатын кәсіби алаңның дамуын жалғастыру.
Түркітілдес журналистер қорының алдағы мақсаты да осы: қазақ журналистикасының мүмкіндігін кеңейту, отандық медианың халықаралық беделін арттыру және жаңа буын журналистерінің кәсіби қалыптасуына қолдау көрсету.
