10 тамызда Қазақстанда Абай күні аталып өтеді. Биылқазақтың ұлы ақыны, ағартушысы, философы, композиторыжәне қоғам ойшылы Абай Құнанбайұлының туғанына 181 жыл толды. Оның шығармашылығы қазақ жазба әдебиетімен ұлттық мәдениеттің маңызды негіздерінің бірінеайналды.
Абай 1845 жылы 10 тамызда Семей өңірінде Тобықтыруының беделді старшыны Құнанбай Өскенбайұлыныңотбасында дүниеге келген. Болашақ ақын алғашқы білімінүйде алып, кейін Семейдегі Ахмет-Риза медресесіндеоқыды. Сонымен қатар орыс мектебіне де барып жүрді. Абай араб және парсы тілдерін меңгеріп, Шығыстың баймұрасымен танысты. Науаи, Фирдоуси, Низами, Сағди, Жәми және Хафиз шығармаларын оқыды.
Қаладағы оқуын аяқтамай, әкесінің қалауымен Абай далағаоралып, біртіндеп қоғамдық және әкімшілік істерге араласабастады. Даулы мәселелерді шешуге қатысып, даладағыәдет-ғұрып құқығы мен басқару дәстүрлерін танып-білді, шешендік қабілетін шыңдады. Сол кездің өзінде оныңдербес ойлайтыны және әділдікке ұмтылысы байқалды. Көптеген мәселеде Абайдың көзқарасы әкесі мен рубасыларының ұстанымымен сәйкес келе бермейтін.
Алайда Абай өмірінің басты мұраты әдебиет, ағартушылықжәне халқының болашағы туралы толғаныс болды. Өлеңдері мен әйгілі қара сөздерінде ол білім мен еңбектіңқадірі, адамның адамгершілік жауапкершілігі, әділдік, елбірлігі және үнемі ізденіп, ой-өрісті дамыту қажеттігітуралы жазды.
Абай мұрасында мәдениеттер үндестігі де ерекше орыналады. Оның аудармалары арқылы қазақ оқырманыАлександр Пушкин, Михаил Лермонтов, Иван Крылов жәнебасқа да қаламгерлердің шығармаларымен танысты. Қазақдаласының дәстүрін, Шығыс әдебиеті мен орыс жәнеЕуропа мәдениетін сабақтастыра отырып, Абай ұлттықәдебиеттің таным көкжиегін едәуір кеңейтті.
Абай музыка мәдениетінде де өшпес із қалдырды. Оныңәндері ұлттық мұраның бір бөлігіне айналды. Ақынныңөлеңдері әлі күнге дейін сахнада орындалып, мектептер менжоғары оқу орындарында оқытылады, шет тілдерінеаударылып, Қазақстаннан тыс жерлерде де жарық көріпкеледі.
Бүгінде Абай мұрасы тек өз дәуірінің ескерткіші ретіндеқабылданбайды. Оның білім, еңбек, адамдық қадір-қасиет, жауапкершілік пен қоғамның дамуы туралы ойлары арадабір ғасырдан астам уақыт өтсе де өзектілігін жоғалтқан жоқ.
Абайдың есімімен көшелер, мектептер, кітапханалар, театрлар, университеттер және басқа да мекемелер аталады. 1995 жылы ақынның туғанына 150 жыл толуы ЮНЕСКО аясында аталып өтті. Бұл оның мұрасының халықаралықдеңгейде мойындалғанын көрсетті.
Абай күні – қоғамды үнемі алға ұмтылуға, білім іздеуге, өзіне және айналасындағы дүниеге сын көзбен қарауғашақырған тұлғаны еске алатын күн. Сондықтан Абайшығармашылығы қазіргі Қазақстанның мәдени жәнезияткерлік өмірінің маңызды бөлігі болып қала береді.
Дәстүр бойынша елордада, басқа қалаларда және Абайдыңтуған жерінде мерекелік әрі тақырыптық іс-шаралар өтеді.
