«Жаңа Конституция әділеттілікті қамтамасыз етеді», – дейді заңгер Нәзигүл Сләмболқызы. Бұл пікірдің астарында елдің құқықтық жүйесін жетілдіру, азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын нақты қорғау және қоғамдағы әділет қағидатын нығайту мәселесі жатыр.
Конституция – мемлекеттің басты заңы ғана емес, қоғам мен мемлекет арасындағы өзара жауапкершіліктің негізі. Сондықтан Ата Заңдағы әрбір өзгеріс ең алдымен адамның құқықтары мен заң алдындағы теңдігіне, оның қауіпсіздігі мен әлеуметтік қорғалуына қызмет етуі тиіс.
Әділетті қоғам құру үшін заңның баршаға бірдей болуы аса маңызды. Азаматтың әлеуметтік жағдайына, қызметіне немесе қоғамдағы мәртебесіне қарамастан, оның құқықтары бірдей қорғалуы қажет. Жаңа Конституцияның басты құндылығы да осы қағиданы нақты әрі тиімді қамтамасыз етумен өлшенеді.
Заңгердің пікірінше, конституциялық реформалардың маңызды бағыттарының бірі – билік институттарының жауапкершілігін арттыру және олардың өзара тепе-теңдігін қамтамасыз ету. Мемлекеттік органдардың өкілеттігі нақты белгіленіп, әр институт өзіне жүктелген міндетті заң шеңберінде атқарған жағдайда ғана құқықтық мемлекет қағидаты орнығады.
Әділеттіліктің тағы бір маңызды өлшемі – азаматтың өз құқығын қорғау мүмкіндігі. Конституцияда құқықтар мен бостандықтардың жариялануы жеткіліксіз. Оларды жүзеге асыратын тиімді сот жүйесі, тәуелсіз құқық қорғау институттары және заң талаптарының нақты орындалуы қажет. Яғни азамат заң бұзылған жағдайда өз құқығын қалпына келтіре алатынына сенімді болуы керек.
Бұл тұрғыда Конституцияның жаңаруы қоғамдағы құқықтық мәдениетті де арттыруға ықпал етеді. Өз құқығы мен міндетін білетін азамат заңды құрметтейді, мемлекеттік институттардың жұмысына белсенді араласады және қоғамдық мәселелердің шешілуіне жауапкершілікпен қарайды.
Сонымен бірге әділеттілік тек мемлекеттік органдардың міндеті емес. Ол – бүкіл қоғамға ортақ құндылық. Әділетті заң қабылдау бір бөлек те, оның талаптарын күнделікті өмірде сақтау бір бөлек. Сондықтан конституциялық өзгерістер қоғамның құқықтық санасымен қатар жүруі тиіс.
Жаңа Конституциядан күтілетін ең басты нәтиже – заң үстемдігі орныққан, адамның қадір-қасиеті жоғары бағаланатын және әр азамат өзін мемлекеттің толыққанды мүшесі ретінде сезінетін қоғам қалыптастыру. Мұндай қоғамда әділеттілік қағаз жүзіндегі ұстаным емес, күнделікті өмірдің нақты қағидатына айналады.
Қорыта айтқанда, Конституцияның күші оның мәтінінде ғана емес, ондағы қағидалардың өмірде қаншалықты жүзеге асатынында. Егер жаңа конституциялық нормалар азаматтардың құқықтарын нақты қорғауға, биліктің жауапкершілігін күшейтуге және заң алдындағы теңдікті қамтамасыз етуге бағытталса, бұл әділетті қоғам қалыптастыру жолындағы маңызды қадам болмақ.
Заңгер айтқандай, жаңа Конституцияның негізгі мақсаты – әділеттілікті қамтамасыз ету. Ал осы мақсаттың орындалуы мемлекет пен қоғамның ортақ жауапкершілігіне байланысты.
